المپیاد نجوم


جمشید مشایخی,بیوگرافی جمشید مشایخی,عکس جمشید مشایخی
بیوگرافی جمشید مشایخی + عکس

نام اصلی: جمشید مشایخی

زمینه فعالیت: سینما و تلویزیون

تولد: ۵ آذر ۱۳۱۳

جاجرود، استان تهران

ملیت: ایرانی

سال‌های فعالیت: ۱۳۳۵ تاکنون

درباره : نجومی

مهدی زارع,اخبار علمی,خبرهای علمی,طبیعت و محیط زیست

در چند روز گذشته اظهار نظرات مختلفی نسبت به انفجار آتش‌فشان دماوند ارائه شده و حتی برخی سیل چند روز قبل را به آن نسبت داده اند. در همین رابطه، مهدی زارع استاد پژوهشگاه زلزله‌شناسی به تحلیل این ماجرا پرداخت.

برخی از کارشناسان در چند روز گذشته ادعا کرده‌اند که احتمال دارد عامل سیلی که چند روز پیش گزنک مازندران را ویران کرد، افزایش فعالیت آتش‌فشان دماوند در چند روز گدشته باشد.

 

به گفته این کارشناسان، افزایش فعالیت آتش‌فشان دماوند باعث آب شدن یخ‌های روی کوه شده و به همین دلیل امکان انفجار آتش‌فشان دماوند در روزهای آینده وجود دارد.

 

اما این‌ حرف‌هایی باعث اعلام مخالفت گروهی از مسئولان و کشاورزان هم شد، به طوری که امروز علی بیت‌اللهی مدیر مرکز زلزله‌شناسی مرکز تحقیقات وزارت راه گفت: با رد اظهارات مطرح شده درباره ارتباط سیل اخیر گزنک به دلیل فعال شدن کوه آتش‌فشانی دماوند گفت اکنون هیچ نشانه خاصی که بتوان به صورت علمی گفت که آتشفشان دماوند فعال شده است وجود ندارد اما فعالیت این آتشفشان با توجه به خروج گاز از آن به عنوان یک سامانه فعال شناخته می‌شود.

 

در همین رابطه مهدی زارع استاد پژوهشگاه زلزله‌شناسی گفتگویی با خبرآنلاین انجام داد، تا مشخص شود بالاخره آتش‌فشان عامل سیل بوده یا نه.

 

مشروح این مصاحبه را اینجا بخوانید:

 

آقای دکتر در چند روز قبل در مازندران باران نیامده، اما سیل شدیدی آمده است. برخی عامل آن را فعال شدن و نزدیکی به انفجار آتش‌فشان دماوند می‌دانند، اصلا چطور یک آتش‌فشان می‌تواند، در جایی سیل ایجاد کند؟

زارع- می‌گفتند بخشی از یخ‌های دماوند در ارتفاع ۳۰۰۰ متری آب شده‌اند و این منجر به وقوع سیل‌های ناگهانی شده است. ما با کوهنوردان حاضر در قله دماوند هم این موضوع را چک کردیم و آن‌ها تایید کردند که یخ‌های بخشی از دماوند در حال ذوب شدن است.

 

در واقع در یکی از دره‌های قله دماوند، یخ‌ها آب شدند و این موضوع باعث ایجاد سیل شده است.

 

واقعیت این است که میزان انتشار گاز دی‌اکسید کربن در جهان در ساله اي اخير مدام در اتمسفر افزایش پیدا کرده و به همین شاهد افزايش اثر گلخانه اي و گرما شدن زمين هستيم. اين گرم شدن منجر به پديده هاي مختلف از جمله ذوب يخ‌ها و بخچال‌ها می‌شود كه به نظر مي رسد بخشي از عامل ایجاد این سيل گزنك بوده باشد.

 

یعنی شما می‌گویید یخ‌ها به علت تغییراقلیم آب شده‌اند نه نزدیکیبه ما می‌گوید هوای زمین در حال گرمتر شدن است، می‌دانیم تابستان ۲۰۱۸ گرمترین تابستان است و … من بحث دماوند را رد نمی‌کنم حالا کسی هم که درباره دماوند حرف می‌زند باید بگوید چه مدرکی دارد، به همین دلیل ما این موضوع را می‌توانیم به عنوان یک فرض مطرح کنیم، چیزی که من در مصاحبه چند مورد از همکارها هم دیدم. در آن مصاحبه‌ها هم کسی نگفت که چنین موضوعی را در یک یا چند سنجشگر دیده است.

 

این را هم بگویم که نباید از نقش مردم هم در این اتفاق صرف‌نظر کنیم و فقط از تغییر اقلیم صحبت کنیم.

 

چه نقشی؟

دلیل پیامدهای خطرناک این سیل آب شدن یخ‌ها نیست، بلکه دلیل آن ساخت و سازی است که انسان‌ها در دامنه کوه‌ها انجام داده، رستوران ساخته و … این‌ها باعث شده خسارت سیل‌ها بیشتر شود. اگر این تجاوز به حریم رودخانه‌ها انجام نمی‌شد این خسارتی که سیل گزنک وارد کرد رخ نمی داد.

 

شما گفتید که برای اینکه بخواهیم درباره احتمال انفجار آتش‌فشان دماوند صحبت کنیم باید مدرک داشته باشیم، چه چیزی نشان می‌دهد که آتش‌فشان در حال انفجار است؟

به طور کلی سنچش‌­گرهای مختلفی دارند که به جنبه‌های مختلف فعالیت‌های آتش‌فشانی را رصد می‌کنند، برای مثال سنجش­گر حرارت دما را اندازه می‌گیرد، یا سنجش‌گر زلزله هم لرزه‌های آن اطراف را به دست می‌آورد.

 

سنجش‌گرهای دیگری هم هستند که مواد شیمایی موجود در رسوبات، میزان گاز خارج شده از آتش‌فشان، رسوبات موجود در قله را اندازه می‌گیرند و … سپس کارشناسان از مجموع این‌ها جمع‌بندی می‌کنند تا ببینند آتش‌فشان فعال است یا نه، در مرحله انفجار قرار گرفته یا نه و …

 

البته با امکانات سنجش از راه دور مثل تصاویر ماهواره‌ای هم می‌توان متوجه شد در زمان کوتاه تغییر شکلی در آتش‌فشان رخ داده یا نه.

 

مهدی زارع,اخبار علمی,خبرهای علمی,طبیعت و محیط زیست

و این سنجش‌گر ها در ایران هم وجود دارند؟

بخشی از آنها وجود دارد، مثلا تصویر رادار دماوند به طور منظم هر یک ماه یا دو ماه یک بار در دسترس قرار می‌گیرد. ما تنها اطلاعاتی که به طور منظم به آن دسترسی داریم داده‌های مربوط به زلزله است.

 

این اطلاعات مربوط به زلزله به ما جیزی از وضعیت آتش‌فشان دماوند را نشان می‌دهد یا نه؟

من چند دسته فاکتور به شما معرفی کردم و زلزله فقط یکی از آن‌ها است، وقتی تعداد اتفاقات مربوط به زلزله بیشتر شود و میزان تعییرات استرس در آن منطقه اندازه گیری شود. گر این تغییرات تنش بيش از از ۵ تا ۷درصد باشد، این نشان دهنده شروع یک فعالیت ديناميكي در آن محيط است.

 

ما چنین اطلاعاتی را نداریم، اما براساس داده‌هایمان می‌توانیم یک برآوردهای کلی انجام بدهیم تا تغییرات استرس را حدس بزنیم.

 

آقای دکتر در کشورهای دیگر وقتی قرار باشد در جایی آتش­فشانی منفجر شود قبل از آن به مردم هشدار می‌دهند و حتی برخی خانه‌های خود را تخلیه می‌کنند، قرار نیست چنین اتفاقی برای دماوند بیافتد؟

با این وضعیتی که اکنون داریم فکر نکنم چنین اتفاقی بیافند، البته به نظر من این آتش‌فشان در مرحله انفجار نیست. مطالعه‌ای که حدود سال ۸۶ انجام دادیم دماوند را در مرحله انفجار ندیدیم.

 

پس نه، ما فعلا سیستم هشدار پيش هنگامي برای اعلام انفجار آتش‌فشانی نداریم، البته حتي در حال حاضر هم داشنمندان خوبي داريم که مي توانند تحليل هاي درستي از داده ها و اطلاعات موجود زمين شناختي و ژئوفيزيكي ارايه دهند و بايد به نظر و تحليل آنها توجه شود.

 

نیو صدر

 

درباره : نجومی

صندلی لکس,اخبار علمی,خبرهای علمی,اختراعات و پژوهش
درباره : نجومی

ربات Lighthouse,اخبار علمی,خبرهای علمی,اختراعات و پژوهش
درباره : نجومی

لمپیاد نجوم: گروهی از محققان به سرپرستی “فیلیپ پیگنوکس” از موسسه عصب‌شناسی دانشگاه آزاد بروکسل طی تحقیق خود دریافتند زمانی که امواج خواب کُند هستند، قابلیت‌های یادگیری ما محدود می شود. آنها توانستند از طریق روش مگنتوانسفالوگرافی(MEG) نشان دهند که مغز ما در حین خواب هم قادر به درک اصوات است اما توانایی منظم ساختن آنها در یک توالی مشخص را ندارد.

xبه گزارش لمپیاد نجوم، توانایی یادگیری در حین خواب در دهه ۶۰ با رمان «دنیای قشنگ نو» نوشته “آلدوس هاکسلی” رونق یافت که در آن افراد در حین خواب، برای فعالیت‌های آتی خود شرطی می شدند. این مفهوم در نتیجۀ فقدان شواهد علمی قابل اتکا و پایدار در تایید توانایی یادگیری در حین خواب، با گذشت زمان کنار گذاشته شد.

هر چند اخیرا مطالعاتی مبنی بر احتمال یادگیری ارتباطات ساده و ابتدایی در حین خواب، نظیر پاسخ به محرک در انسان‌ها و حیوانات صورت پذیرفته، اما مشخص نیست که آیا خواب امکان یادگیری‌های پیچیده‌تری را نیز در خود داشته باشد؟ مطالعۀ انجام شده محققان نشان می دهد در حالیکه مغز ما قادر به ادامۀ درک اصوات در حین خواب است، توانایی سازماندهی این اصوات در یک توالی ِ مشخص تنها در بیداری ممکن است و در حالت خواب کاملا از بین می رود.

“ژولین فرسوآت” از اعضای تیم تحقیق و استاد دانشکده آموزش و علوم روانشناختی در دانشگاه آزاد بروکسل از روش مگنتوانسفالوگرافی برای ثبت فعالیت مغزی که نشانگر یادگیری آماری مجموعۀ اصوات است، در دو حالت استفاده نمود. این دو حالت عبارت بودند از زمانی که امواج خواب کند هستند و حالت دوم در حین بیداری. در حین خواب شرکت‌کنندگان در معرض جریانات سریع اصوات خالص قرار گرفتند که یا به صورت تصادفی و یا به گونه‌ای که نوار شنیداری را بتوان به لحاظ آماری به مجموعه المان‌های سه تایی دسته‌بندی کرد، ساختاربندی کردند.

در حین خواب پاسخ‌های مگنتوانسفالوگرافی مغز، تشخیص اصوات جداگانه را نشان می داد، ولی هیچ پاسخی در دسته‌بندی‌های آماری مشاهده نشد. اما در حین بیداری، در تمام شرکت‌کنندگان پاسخ در دسته‌های آماری مشاهده شد. نتایج این تحقیق نشان دهندۀ محدودیت‌های ذاتی ما در یادگیری در زمان خواب است. جزئیات بیشتر این پژوهش در نشریۀ Scientific Reports منتشر شده است.

ترجمه: مریم رفیعی/ سایت علمی لمپیاد نجوم

منبع: sciencedaily.com

درباره : نجومی

هتل رباتیک در ژاپن,اخبار علمی,خبرهای علمی,پژوهش
درباره : نجومی

لمپیاد نجوم: نور ممکن است جرمی نداشته باشد، اما با این وجود می تواند همه چیزهای اطراف ما را تحت تاثیر قرار دهد و به آنها فشار وارد کند. این فشار بعنوان فشار تابشی شناخته می‌شود. گرچه ذرات نور (فوتون) حرکت می‌کنند، اما مقدار این حرکت هنوز به طور دقیق مشخص نشده است. اما دانشمندان در این تحقیق جدید از روشی مناسب برای ارتباطات بین نور و ماده استفاده کرده‌اند.

extra large cover imageبه گزارش لمپیاد نجوم، در این راستا محققان یکی از تیم‌های بین المللی یک آزمایش بسیار خاص را برای مطالعه حرکت نور انجام داده اند. فوتون‌ها نیروی حرکتی اندک ی را حمل می‌کنند  و لذا اثر آنها تنها می‌تواند از طریق چند برابری یا مضاعف کردن مورد مطالعه قرار گیرد. با این حال، هیچ وسیله ای برای اندازه گیری اثر آنها وجود ندارد که به اندازه کافی حساس باشد. به همین دلیل است که مطالعه این موضوع که چگونه فشار تابش به نیرو یا انرژی جنبشی تبدیل می‌شود بسیار دشوار است.

این تیم آینه‌ای را با استفاده از سنسورهای صوتی مورد استفاده قرار داد. آنها پالس لیزری را به سوی آینه شلیک کردند و سپس اثرات را مورد مطالعه قرار دادند. سنسورها لرزش تولید شده توسط فوتون را ثبت نمودند. امواج صوتی در سراسر آینه مانند موج‌های موجود بر روی سطح رودخانه حرکت می‌کردند. در نهایت این مشاهدات توانستند پیش‌بینی‌های مربوط به انتقال نیروی حرکتی را تایید کنند.

پروفسور “کنت چاو” از دانشگاه بریتیش کلمبیا گفت:«ما نمی‌توانیم به طور مستقیم حرکت فوتون را اندازه‌گیری کنیم، بنابراین رویکرد ما این است که اثر آن را با “گوش دادن” به امواج صوتی که از طریق شلیک آن در آینه بدست می آید، بررسی نماییم. همچنین ما توانستیم ویژگی‌های این امواج که به نیروی حرکتی موجود در پالس نور مربوط می شد را ردیابی کنیم تا بتوانیم در نهایت به تعریف و مدلسازی ِ نحوۀ حرکت نور در داخل مواد بپردازیم. درک نور به خودی خود اهمیت چندانی ندارد، اما شناختش برای استفاده از فشار تابشی در مهندسی مهم و راه‌گشا می باشد. یکی از برنامه‌های جالب و کاربردی این تکنولوژی استفادۀ در صنعت فضانوردی است، چرا که می‌توان آن را برای حرکت دادن فضاپیما، به کار برد، و یا از آن برای تولید پرتوهای قابل ردیابی استفاده نمود.

“چاو” گفت با به کارگیری این تکنولوژی سفر به ستاره‌های دور در سفینه‌های میان ستاره‌ای که انرژی خود را از بادبان‌های خورشیدی می‌گیرند، میسر خواهد شد. یا شاید بتوان در اینجا بر روی زمین، برای ساخت دستگاه‌های میکروسکوپی از آنها استفاه نمود. البته ما تا آن موقع فاصلۀ زیادی داریم، اما این کشف می‌تواند بسیاری از کارها را برای ما ساده کند. دستکاری نور بخش مهمی از تکنولوژی مدرن است. زیرا توانایی استفاده از نیروی حرکتی آن باعث می‌شود که ما کنترل بیشتری بر کارهایی که می‌خواهیم انجام دهیم داشته باشیم. جزئیات بیشتر این پژوهش در نشریۀ Nature Communications منتشر شده است.

ترجمه: سهیلا دوست پژوه/ سایت علمی لمپیاد نجوم

منبع: iflscience.com

درباره : نجومی

نخ,اخبار علمی,خبرهای علمی,پژوهش
درباره : نجومی

سیاهچاله‌ها و امکان احیای ستاره‌های مرده

طبق نظریه‌ای جدید، امکان دارد برخی سیاهچاله‌ها بتوانند ستاره‌های مرده را، حداقل برای چند ثانیه، به حیات بازگردانند. اخیراً پژوهشی در دانشگاه چارلزتن، در ایالت کارولینای امریکا، به بررسی چگونگی برهم‌کنش سیاهچاله‌های میان‌جرم با کوتوله‌های سفید پرداخته است.این پدیده برای یافتن سیاهچاله‌های میان‌جرم مفید است. تا کنون پیدا کردن آن‌ها در مقایسه با سیاهچاله‌های کم‌جرم و یا اَبرپرجرم دشوار بوده است. ثبت درخش‌های ایجاد شده هنگام اختلال‌های کشندی می‌تواند به پژوهشگران برای تخمین تعداد سیاهچاله‌های میان‌جرم موجود در کیهان کمک کند.

کوتوله‌های سفید ستاره‌های مرده‌ای هستند که همجوشی هسته‌ای در آن‌ها پایان می‌یابد و به مرور سرد و تاریک می‌شوند. یافته‌های این پژوهش نشان داده است که اگر کوتولۀ سفیدی از داخل شعاع کشندی سیاهچاله‌ای میان‌جرم با جرمی بین هزار  تا ۱۰هزار برابر جرم خورشید عبور کند، ممکن است برای چند ثانیه همجوشی هسته‌ای در آن دوباره زنده شود. این پدیده با عنوان «رخداد اختلال کشندی» (tidal disruption event) شناخته می‌شود و باعث می‌شود کوتولۀ سفید در جهت‌های مخالف کشیده و فشرده شود. اختلال‌های کشندی می‌توانند فوران‌های بزرگ  الکترومغناطیسی و احتمالاً امواج گرانشی ایجاد کنند که از زمین قابل مشاهده‌اند. علاوه‌برآن، این پدیده می‌تواند خود کوتولۀ سفید را نیز دستخوش تغییر کند و باعث ایجاد واکنش‌های هسته‌ای در آن شود.

همجوشی‌های هسته‌ای که در طول رخداد اختلال کشندی در کوتولۀ سفید رخ می‌دهد باعث تغییرات قابل‌توجهی در ترکیب شیمیایی آن می‌شود و بیشتر هلیوم، کربن و اکسیژن موجود در کوتولۀ سفید را به عناصری نزدیک به آهن در جدول تناوبی عناصر تبدیل می‌کند. پژوهشگران معتقدند، واکنش‌های هسته‌ای به این روش رویدادی معمول در پدیدۀ اختلال کشندی است. احتمال این رخداد و همچنین عناصر تولید شده در آن بستگی به مقدار نزدیکی کوتولۀ سفید به سیاهچاله دارد. اگر کوتولۀ سفید از سیاهچاله دورتر باشد کلسیم بیشتری تولید می‌شود؛ درحالی‌که اگر نزدیک باشد، آهن بیشتری ساخته می‌شود.

این پدیده برای یافتن سیاهچاله‌های میان‌جرم مفید است. تا کنون پیدا کردن آن‌ها در مقایسه با سیاهچاله‌های کم‌جرم و یا اَبرپرجرم دشوار بوده است. ثبت درخش‌های ایجاد شده هنگام اختلال‌های کشندی می‌تواند به پژوهشگران برای تخمین تعداد سیاهچاله‌های میان‌جرم موجود در کیهان کمک کند. دانستن اینکه چه تعداد سیاهچالۀ میان‌جرم وجود دارد موضوع مهمی است، چون این مسئله به پاسخ این پرسش که سیاهچاله‌های ابرپرجرم از کجا می‌آیند کمک خواهد کرد. به همین دلیل، یافتن سیاهچاله‌های میان‌جرم با استفاده از پدیدۀ رخداد اختلال کشندی پیشرفت فوق‌العاده‌ای خواهد بود.

درباره : نجومی

لمپیاد نجوم: یک کهکشان مارپیچی از بغل چگونه به نظر می رسد؟ این تصویر زیبا و واضح تلسکوپی، کهکشان مارپیچی NGC 3682 و قرص پف کرده آن را نشان می دهد که توسط خطوط تاریک گرد و غبار مشخص شده است.

NGC GardnerRBAالبته نمای این پرترۀ ژرف کهکشانی برای اخترشناسان یادآور نام آشنای “کهکشان همبرگر” است. همبرگر کیهانی با قطری حدود ۱۰۰ هزار سال نوری، ۳۵ میلیون سال نوری از ما فاصله دارد و در صورت فلکی شیر( اسد) قرار گرفته است. همچنین دنباله‌ای که این کهکشان را فرا گرفته حدود ۳۰۰ هزار سال نوری گستردگی دارد. در همسایگی کهکشان همبرگر(NGC 3682)، نیز دو کهکشان دیگر بنام‌های M65 و M66 قرار گرفته‌اند که همگی به سه‌گانه اسد مشهور هستند. به احتمال زیاد چیزی که باعث پیچ خوردن و کشیدگی قرص این کهکشان شده، برهمکنش گرانشی با همسایگان کیهانی‌اش است.

درباره : نجومی
صفحات سایت